باز زنده‌سازی منبع‌های آب در آبادان، بعنوان مبلمان شهری

نویسنده: نجلا درخشانی
سامانه (یا سیستم) آب‌رسانی عبارت است از كليه تأسيساتی كه آب را از منبع تأمين به تصفيه خانه يا مخازن ذخيره يـا مخازن تـأمين فـشار و سپس به مصرف كننده منتقل می كند. يك طرح آب‌رسانی بسته به نوع و محل منابع آب ممكن است شامل تمامی و يا بخـشی از تأسيسات باشد. یکی از این انواع سیستم‌ها مخازن هوایی هستند. مخازن هوايی: منابع هوايی اساساً جهت تأمين فشار آب در شبكه‌ی توزيع مناطقی كه در سطح شهر يا روستا اختلاف ارتفاع قابل توجهی وجود ندارد، احداث می‌شوند. علاوه بر تأمين فشار آب، از اين منابع می‌توان جهت ايجاد حجم ذخيره به منظور جبران نوسانات مصرف و يا ايجاد حجم تعادلی بين ورودی و خروجی به آن، استفاده كرد. (ضوابط طراحی سامانه‌های انتقال و توزيع آب شهری و روستايی، نشريه شماره ۳۸۰ -الف تير ماه ۱۳۹۰، وزارت نیرو) در شهر صنعتی آبادان در ابتدای احداث محلات توسط شرکت نفت ایران و انگلیس علی‌رغم وجود دو رودخانه‌ی اروندرود و بهمنشیر که دارای آب شیرین بودند، لیکن به‌دلیل عدم وجود پمپ و سیستم لوله‌کشی شهری در آن زمان، امکان انتقال آب به منازل و استفاده شهروندان مقدور نبوده به همین دلیل تصمیم به احداث منابع آب به‌صورت یکپارچه و برنامه‌ریزی شده، در این مناطق گرفته شد. منابع آب فلزی که به دو فرم استوانه‌ای و مکعب شکل بوده و دارای ارتفاعی زیاد بالغ بر بیست متر می‌باشند در محلات مختلف آبادان برای آبرسانی در دوره‌ی پهلوی احداث شده‌اند، این تانکی‌ها در واقع در آن زمان که پمپ آب وجود نداشته، کار پمپاژ و رساندن آب شرب به مردم شهر را بر عهده داشتند. در واقع سیستم و روش کار آنها مانند منابع آب فعلی آپارتمان‌ها می‌باشد که بروی بام آنها قرار می‌گیرد و در هنگام قطع آب شهری وظیفه آب‌رسانی به واحدهای اپارتمان را برعهده دارد. قبل از ساخت منابع فلزی دو منبع آجری و بتنی در دو محله‌ی بریم و بوارده احداث شد که کار آب‌رسانی به این دو محله را برعهده داشتند و اکنون در فهرست آثار ملی کشور به‌ثبت رسیده‌اند. منابع آب فلزی علاوه بر اینکه نقش مهمی در زندگی و حیات اجتماعی و خاطرات جمعی مردم آبادان دارند، بخشی از تاریخ شهر محسوب شده و نمادی برای معرفی آبادان و خصوصاً سیستم آبرسانی جالب و یکپارچه در این شهر بوده‌اند. این منابع فلزی پیش از مخدوش شدن خط یک‌دست آسمان محلات شرکتی از تمام نقاط محله قابل مشاهده بودند اما اکنون به‌دلیل بلندمرتبه‌سازی (برج سازی و احداث آپارتمان‌ها) در بافت‌های شرکتی و غیرشرکتی به‌سختی می‌توان آنها را از دور تماشا کرد و فقط در دو محله بریم و بوارده که هنوز خط آسمان و ارتفاع ساختمان‌ها اصالت خود را از دست نداده، می‌توان این منابع را از نقاط مختلف بافت محله مشاهده نمود. بهره‌برداری از این تانکی ها پس از احداث لوله کشی در آبادان در دهه ۵۰ به پایان رسید اما می‌توان با تغییر کاربری و احیاء از آنها استفاده ی مجدد و بهینه نمود. بعنوان مثال میتوانند بعنوان بخشی از مبلمان شهری با توجه به ارتفاع زیادشان و داشتن بدنه ای مناسب برای تبلیغات شهری و رساندن پیام به شهروندان استفاده شوند و پایه های آنها نیز با گیاهان پیچک و بالارونده و یا در قالب گلدان پراز گل، تزیین شده و تمهیداتی برای بالا رفتن و استقرار افراد درون مخازن برای تماشای شهر آبادان و محلات شرکتی آن از بالا و عکاسی با دید پرنده، فراهم شود. بنابراین می‌توان بجای تخریب و اوراق کردن این منابع، به آنها کاربری و حیات تازه ای بخشیده و مجددا با باززنده‌سازی و احیاء در خاطرات جامعه بومی باقی بمانند. بنیاد شهرهای پایدار بلحاظ هویتی، برپایه‌ی حفظ نمادها و آثار گذشتگان خود استوار است، زیرا امروزه حفظ تاریخ، هویت و اصالت همان‌قدر در شهرها مهم است که سیاستگذاری دولت. تجدید ساختار محیط‌های مصنوع اقدامی غیر عملی خواهد بود و به احتمال زیاد از طرف جامعه بومی استقبالی نخواهد شد اما با مداخله‌های کوچک مقیاس و در راستای نیازهای امروزه‌ی مردم، متناسب با تنوعات زندگی مدرن و ایجاد فضاهای تفریحی در مکان‌هایی که آنها خاطره دارند، باعث تقویت حس تعلق خاطر جامعه بومی در کنار حفظ نمادهای شهری می‌شود. نجلا درخشانی؛ کارشناسی ارشد مرمت و احیاء بناها و بافت‌های تاریخی
  هر گونه کپی‌برداری از این مطلب، با ذکر نام منبع و مؤلف آن بلامانع است. copyright©
 
اشتراک گذاری:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *