بلبل مصر هنوز زنده است

صدایی در مصر طنین انداز شد که ریتم منضبط موسیقی کلاسیک عربی را متحول کرد، این صدا جریانی را به راه انداخت که پس از آن هیچ جریانی نتوانست آن انقلاب شکوه مند موسیقایی را از تسلط بر فضای احساسی جامعه شرقی و عربی باز دارد.
دکتر سعد اردش بازیگر و کارگردان تئاتر درباره این صدا می گوید: “با از دست دادن صدای عبدالحلیم، قله موسیقی عربی را از دست دادیم.”

عبدالحليم علي شبانة مشهور به عبدالحلیم حافظ، در روستای حلوات در سال ۱۹۲۱ به دنیا آمد؛ پس از چند روز از به دنیا آمدن اش، مادرش را از دست داد و تا قبل از یک ساله شدن پدرش را نیز از دست داد تا در این دنیا از دو سوی یتیم شود.
از همان کودکی با توجه به این که برادر بزرگش معلم موسیقی بود به شدت به موسیقی علاقه مند شد.
بعدها به مرکز آموزشگاه موسیقی عربی در قاهره ملحق شد تا بتواند مسیر هنری خود را به شکل حرفه ای دنبال کند.
در سال ۱۹۴۸ کار حرفه‌ای موسیقی را با نوازندگی ساز ابوا در ارکستر سمفونیک رادیوی قاهره آغاز کرد و از سال۱۹۵۳ با حضور در مراسم نخستین سالگرد انقلاب مصر رسماً وارد دنیای آواز شد.

در سال ۱۹۵۲ میلادی ترانه « صافینی مره» با شعر« سمیر محبوب » و موسیقی « محمد الموجی » را اجرا نمود، اما این ترانه در آن زمان مورد استقبال عموم قرار نگرفت چرا که شنوندگان موسیقی در آن دوران ، آواز خواندن با چنین شیوه ای را تجربه نکرده بودند.

در سال ۱۹۵۳ میلادی مجددا و بار دیگر و در روز اعلام تغییر رژیم پادشاهی مصر به جمهوری ترانه « صافینی مره» را اجرا نمود، اما این بار ترانه به شدت مورد استقبال مردم قرار گرفت.

متولدین دهه چهل، پنجاه و شصت در ایران و علی الخصوص در اهواز و شهر های جنوبی به شدت با آهنگ های عبدالحلیم خاطره دارند؛ خصوصا در مناطق عربی این صدا هرگز خاموش نشد، نوای موسیقی اش با ترانه های ماندگاری چون قارئة الفنجان همچنان در محافل خصوصی و عمومی عرض اندام می کند؛ گفتگو های فرهنگی – اجتماعی که با تِم موسیقی عبدالحلیم گرم می گیرد و قهوه های تلخی که یکی پس از دیگری برای شب زنده داری و پا برجایی این محافل شبانه نوشیده می شود، آن چنان هوس برانگیز است که ذهن جنوبی ها را کاملا به عنوان یک لذت شبانه به سوی خود جذب می کند؛ صدایی که حضورش می تواند شبانه های جنوبی ها را به بیداری شب ترغیب و اراده آن ها را برای برجا ماندن شب نشینی از تزلزل برهاند.

محافل دوستانه دهه شصت و هفتاد اهواز قدیم را می توان با پس زمینه های اصوات خارق العاده ستارگان موسیقی مصر تصور کرد؛ آن روز ها آن چنان موسیقی های کلاسیک عرب رواج داشت که در برخی از خانه ها صدای بی نظیر عبدالحلیم به قدری بلند پخش می شد که به هنگام عبور از کوچه های سنگی آن مناطق آدمی را به شدت تحت تاثیر خود قرار می داد، این صدای خاص در قهوه خانه های سنتی در شهر های بندری نیز از گذشته تاکنون همچنان طنین انداز بوده و هست به طوری که لذت نوشیدن یک چای داغ و قهوه تلخ را با آن مضاعف می کند.

از مشهور ترین ترانه های عبدالحلیم حافظ می توان به

  • لا تكذبى : شعر كامل الشناوى. با ملودی محمد عبد الوهاب.
  • لست ادرى : شعر إيليا أبو ماضي با ملودی محمد عبدالوهاب
  • سمراء  : شعر امير عبدالله الفيصل
  • رساله من تحت الماء : شعر نزار قبانى با ملودی محمد الموجى
  • قارئة الفنجان : (آخرین ترانه عبدالحلیم) شعر نزار قبانى با ملودی محمد الموجى.
  • زى الهوى : شعر از محمد حمزه با ملودی بليغ حمدى.
  • موعود : شعر محمد حمزه با ملودی بليغ حمدى.
  • مداح القمر : شعر از محمد حمزه با ملودی بليغ حمدى.
  • اى دمعة حزن لا :  شعر محمد حمزه با ملودی بليغ حمدى.

عبدالحلیم ۱۶ فیلم سینمایی بازی کرد که مهم ترین آن ها

  • حكاية حب: با بازی بازیگر معروف مريم فخر الدين, محمود المليجى, فردوس محمد , عبدالسلام النابلسى (۱۹۵۹).
  • معبودة الجماهير: با بازی ستاره زن سینمای مصر  شادية , فؤاد المهندس , يوسف شعبان, زينات صدقى , محمد رضا (۱۹۶۷).
  • ابى فوق الشجره: با بازی ستارگانی چون عماد حمدى, ميرفت امين, ناديه لطفى, سمير صبرى , صلاح نظمى (۱۹۶۹)؛ این فیلم آخرین فیلم عبدالحلیم در سینما بود .

به این نکته نیز باید اشاره داشت که عبدالحلیم به نسبت ستون های تنومند موسیقی کلاسیک عرب در مصر جوان تر بود اما توانست به عنوان یک صاحب سبک در کنار بزرگانی چون ام کلثوم، محمد عبدالوهاب، فرید الاطرش قرار گیرد و به لقب بلبل سبزه روی نائل گردد.

از زندگی شخصی عبدالحلیم اطلاعات کافی در دست نیست؛ اما آن چه که درباره زندگی او می گویند این بود که عبدالحلیم دلباخته دختری از اهالی اسکندریه شد، ” لیلا العمروسی” همسر دوست نزدیک عبد الحلیم مجدی العمروسی می گوید: از طریق گفته های همسرم به بعضی از خصوصیات معشوقه عبد الحلیم و این که دارای چشمانی بسیار زیبا و و نافذ بوده است پی بردم .

او اضافه می کند عبدالحلیم اولین بار معشوقه اش را در آسانسور ساختمان مسکونی اش در اسکندریه دید، پس از این دیدار به او دلبسته می شود و این رابطه عشقی به مدت ۵ سال تا زمان فوت اش ادامه داشت. بعدها جریان ازدواج پنهانی وی با سعاد حسنی بازیگر مشهور مصری نیز مطرح شد؛ زندگی شخصی عبدالحلیم به طور کل از فضای هنری به اندازه ای دور بود که به راحتی نمی توان به اطلاعات کافی از زندگی شخصی اش دست پیدا کرد، جز موارد جزئی و کلی که در فضای هنری رسانه های مصری و عربی توسط ایشان یا اطرافیانش مطرح شد.
اولین باری که به بیماری کبد خود پی برد در سال ۱۹۵۶ میلادی بود . پزشکان مجربی از ممالک عربی ، اروپایی و امریکایی وی را معالجه نمودند اما نتیجه اثر بخش حاصل نشد.

در سال ۱۹۷۷ میلادی در سن چهل و هشت سالگی در بیمارستانی و در لندن به دلیل ابتلاء به بیماری کبد درگذشت. خبر فوت او اندوه بسیاری را برای دوستدارانش به همراه داشت تا جایی که چند تن از دختران مصر پس از خبر مرگ او دست به خود کشی زدند. در تشیع جنازه عبد الحلیم حافظ دو و نیم میلیون نفر با غم و اندوه فراوان شرکت نمودند.
بعد از گذشت ۲۹ سال، مقبره عبدالحلیم دچار آبگرفتگی شد؛ پس از حفر قبر با کمال تعجب شاهدان حاضر، از سلامت کامل جسد، سخن به میان آوردند. این حادثه شگفت آور سبب شد مدت ها این جریان به عنوان تیتر اول رسانه ها مبدل شود.
چیرگی موسیقایی عبدالحلیم بر ساحت موسیقی عرب تا امروز سایه افکنده است و عندلیب هنوز که هنوزه در جریان زندگی احساسی تک تک خانه های ما می زید و اثر خود را دارد؛ صدا و احساس او همانند جسد بی جان اش در دل میلیون ها نفر سالم، دست نخورده و تازه مانده و خواهد ماند.

عبدالحلیم و ام کلثوم
عبدالحلیم و بلیغ حمدی
اشتراک گذاری:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *