علم، ثروتی نامرئی

در راهروها که قدم می زدم، به درون غرفه ها که نگاهی می انداختم، لابه لای انبوه کتاب های کم و بیش تکراری، به دنبال گمشده ای بودم که بی شک جای خالیش در نمایشگاه بسیار محسوس بود.

کتاب های رمان را یکی پس از دیگری کنار می گذاشتم، کتاب های شعر را نیز همینطور؛ سریع از کنار کتاب های دینی و تاریخی عبور می کردم تا شاید به کتاب های متفاوتی برسم. به آخرین غرفه آخرین سالن که رسیدم، مات و مبهوت، ناامید شدم!

پرفروش ترین؛  کلمه ای که زیرعنوان و بعضا سرعنوان ۹۰% از کتاب های ارائه شده در نمایشگاه بود. کتاب هایی که بیشترین استقبال از سوی مخاطبین را به خود اختصاص داده بود. کتاب های رمان و گاها شعر. کتاب های تاریخ و مذهبی. کتاب های تشویقی و نویدبخش. البته به غیر از کتاب هایی با موضوعات علمی، چه محض و چه کاربردی، چه تألیف و چه ترجمه، که متأسفانه تعدادشان از تعداد انگشتان یک دست نیز کمتر بود.

با در نظر گرفتن سلایق و علایق متفاوت خوانندگان کتاب و مخاطبین نمایشگاه، همانگونه که ذکر شد، جای خالی کتاب هایی با مضامین علمی اعم از جامعه شناسی، بسیار قابل لمس بود؛ در صورتیکه ۸۰% کل کتاب های عرضه شده در نمایشگاه در قالب رمان و داستان بود؛ که این عدم رعایت توازن در ارائه موضوعات متفاوت و بدیع، بسیاری از طرفداران و مخاطبان کتاب هایی با سبک علمی و پژوهشی، را مورد رنجش خاطر قرار داد و انتقادهای بسیاری گفته و شنیده شد، که در ذیل به تعدادی از دلایل این ناهماهنگی اشاره خواهد شد.

در جوامع کنونی (جوامع در حال رشد)، سلیقه خوانندگان کتاب بنا به ماهیت بازخوردهای اجتماعی، فرهنگی و روحی، در حالت ایستا باقی مانده. بصورتی که کتاب را به مثابه تفریحی بیش نمی بینند که اوقات فراغت خود را با آن سپری کنند. بی توجه به این مسأله که محتوا و هدف کتاب در چه راستایی است و آیا خواندن آن باری به معلومات آن ها افزوده و آیا در زندگی فردی و اجتماعی تأثیری خواهد گذاشت یا خیر؟!

 عامه پسند، عنوان کتاب هایی است که غالب مردم در جوامع امروزی جذب آن شده که البته علاقه مندان به این کتاب ها در سراسر جهان اندک نیستند.

در جهان امروزی، مردم به دلیل سطحی نگری و سطحی اندیشی، میل به ساده خوانی و ساده انگاری دارند. انسان امروزی، از پیچیدگی ها، دشواری ها و مسائل ژرف دوری می گزیند و به همین دلیل است که راغب به مشاهده، خواندن و پذیرفتن موضوعات سطحی و ساده می باشد. این موضوعات سطحی، مضامین کلیشه ای هستند که در تمام دنیا هواداران فراوانی دارند. در واقع محصولات پرفروش از یک الگوی ثابت پیروی می کنند و تمایل به سطحی نگری و ساده انگاری مردم را مورد هدف قرار می دهند. عرضه این محصولات تا زمانی ادامه می یابد که تقاضا برای آن ها وجود داشته و مورد پسند باقی بمانند.

با دلایلی که ذکر شد، دلیل عدم تمایل مردم به خواندن کتاب هایی در زمینه های علوم انسانی، علوم فنی و بصورت کلی علمی، قابل توجیه است. مادامی که تقاضا برای این گونه موضوعات در حداقل خود قرار دارد، عرضه آن ها آنطور که مشاهده شد و می شود در جامعه بسیار محدود خواهد بود.

از اینجا، نقش پیشروان و سردمداران مناصب فرهنگی و علمی در جامعه پا به میان گذاشته که می توانند در ترویج و فرهنگ سازی و حتی افزایش اینگونه کتاب ها و پرداختن به این موضوعات و در دسترس قرار دادن آن ها، سهم عمده ای ایفا کند. با تأمین کتاب هایی با موضوعات علمی، نخست خواسته آن دسته کم جمعیت متقاضی این گونه کتاب ها را برآورده ساخته و در ثانی سایر اقشار را به خواندن و دانستن در حیطه های کاربردی و علمی سوق داده، بر سطح آگاهی جمعی تأثیر مستقیم بگذارد.

ابتسام فاخر

اشتراک گذاری:

یک دیدگاه برای “علم، ثروتی نامرئی”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *